ส่งหน้านี้ให้เพื่อน    เก็บหน้านี้ไว้      

 ความลับของน้ำของ

นานหลายเดือนแล้วที่พวกเราไม่ได้ไปนอนหาดกัน...

                                ไม่ได้มีอะไรมากหรอก เพียงแต่เวลานัดหมายยังไม่ว่างตรงกันเท่านั้นเอง แต่หากกล่าวเฉพาะชาวเรือแห่งท่าผาถ่าน พวกเขาล่องเรือขึ้นลงตามสายน้ำของจากสามเหลี่ยมถึงเชียงของ กระทั่งผาได อยู่เสมอด้วยการหาปลาและรับต่างสินค้าท้องถิ่นระหว่างไทย-ลาว เป็นการงานยังชีพได้ไม่มากนักในกระแสการเปิดการค้าเสรีให้ทุนขนาดใหญ่ข้ามผ่านขึ้นล่องได้สะดวกแต่คนท้องถิ่นรับผลเพียงรายได้เล็กน้อยจากการต่างของให้ชาวบ้านด้วยกัน

                                ในหลายครั้งชาวเรือก็สามารถเป็นคนนำเที่ยวเกาะแก่งในลำน้ำโขงได้ดีเยี่ยม เช่นเดียวกับครั้งนี้ เรานัดกันไว้ที่บ่ายสองโมงพร้อมกันยังท่าเรือประวัติศาสตร์ของเมืองเชียงของ ณ ท่าเรือวัดหลวงหรือท่าผาถ่าน ครั้งอดีตเป็นท่าเรือที่อัดแน่นด้วยผู้คน สินค้า ต่อมาเมื่อเกิดท่าเรือและด่านสากลระหว่างหัวเวียงกับห้วยทรายแทน ทำให้ท่าเรือวัดหลวงซบเซาลง

                                พวกเราสิบสามชีวิตออกเดินทางไปเที่ยวเกาะแก่ง หาปลาและนอนหาดกันยังกับการไปเที่ยวพักผ่อน ต่างกับการล่องเรือก่อนหน้าที่ต้องล่องแบบสำรวจ ทำงาน หรือไม่ก็นำทางให้ผู้สื่อข่าวลงพื้นที่รายงานข่าว ซึ่งต้องเฝ้าระวังมากกว่าการท่องเที่ยวทั่วไป

                                ปีนี้ฝนมาช้า นกนางนวลยังไม่เห็นบินมา แม้ดอกซอมพอจะบานแล้ว บางสิ่งบางอย่างยังเป็นความลับต่อผู้คนในลุ่มน้ำโขง ทว่าเด็กชายน้ำของที่เป็นเด็กคนเดียวในเที่ยวนี้รู้สึกตื่นเต้นต่อแม่น้ำโขงเป็นอย่างมาก ราวกับสายน้ำพร้อมจะเปิดเผยสิ่งต่างๆ ให้กับผู้ที่ใคร่รู้ราวกับเด็กๆ อยู่เสมอ

                                เรือสามลำแล่นตามกันมา ผ่านช่องไซ แก่งไก่ หาดปากงาว แล้วไหว้ผาพระซึ่งเป็นหมายที่รู้กันว่า ได้เข้ามาสู่เขตคอนผีหลงแล้ว ก่อนจะถึงเขตคอนผีหลง เรือหนึ่งลำในกลุ่มของเรา วกหมุนเข้าฝั่งกะทันหัน เพราะเห็นแลนหรือตะกวดกำลังลงกินน้ำ คงตั้งใจว่าจะได้อาหารสำหรับมื้อเย็น ทว่าพลาดท่า มันหลบมุดลงน้ำไปได้เป็นเวลานาน ประกอบกับพวกเรามาเที่ยวเล่น ไม่ใช่มาเป็นผู้ล่าจึงนับว่าเป็นบุญแล้วที่มันได้หนีไปได้ หลายคนกล่าวได้เพียงคำว่า เสียดาย

                                เมื่อถึงชานผาฟ้า พ่อของเด็กชายน้ำของและคนอื่นๆ ได้ลงไปดูจุดที่จะกางเต็นฑ์ ก่อกองไฟ ทำอาหารในเย็นนี้ เราขยับเข้าไปใกล้ผาฟ้าอีกนิดหนึ่ง ตรงหาดทรายจรดกับหาดหิน ทุกคนต่างประจำการกับสัมภาระและสิ่งที่แต่ละคนต้องทำ หลายคนไปหาไม้แห้งที่ลอยมาติดเกาะแก่งในหน้าน้ำหลากที่ผ่านมา เอามาไว้ทำฟืนก่อไฟ อีกบางคนเริ่มตกปลา บางส่วนก่อไฟ ตั้งเตา หุงข้าว ทำอาหารที่เตรียมมาบ้างบางส่วน

                                อากาศแม้จะร้อนบ้าง แต่ก็อบอ้าวน้อยกว่าอยู่ในเวียงเชียงของ ส่วนสายน้ำโขงเย็นสบายเพราะได้น้ำเย็นจากหิมาลัยมาหล่อเลี้ยงโดยตรง ผู้เฒ่าแห่งลำน้ำโขงเคยบอกว่า น้ำของ ณ เชียงของจะเย็นกว่าน้ำของบริเวณลาวใต้ ในขณะที่ทุกคนอยู่กับสิ่งที่ตนทำอยู่นั้น เด็กชายน้ำของซึ่งเล่นน้ำอยู่ริมหาดใกล้ๆ ก็ได้หายไปจากห้วงนึกของผู้ใหญ่ กระทั่งลุงมนัสเอ็ดให้เด็กชายน้ำของเข้ามาใกล้ฝั่งและอยู่ในที่ที่ผู้ใหญ่เขาอยู่กัน ทำให้ทุกคนระลึกขึ้นมาได้ว่า ใช่ เรามีเด็กหกขวบมาด้วยคนหนึ่ง ครูตี๋จึงเข้าไปประกบดูแลเด็กชายน้ำของแทนพ่อของน้ำของในขณะที่แกกำลังตกปลาเพื่อเป็นอาหารเย็นในค่ำคืนนี้

                                บทเรียนการถ่ายทอดของลูกน้ำของด้วยกันจึงมีโอกาสส่งผ่านจากผู้เฒ่าสู่เด็กเยาวชนด้วยเรื่องเล่า นิทาน และการเรียนรู้จากการทดลองเล่นหรือกระทำมันจริงๆ เมื่อถามเด็กชายน้ำของว่า มาทำอะไรที่นี่ เขาไม่ตอบ แล้วบอกว่า มันเป็นความลับ

                                เรื่องเล่าว่าด้วยผีเงือกก็ยังเป็นความลับเช่นเดียวกับเรื่องอื่นๆ ในสายน้ำโขงที่ยังมีความลับอยู่อีกมาก กระทั่งงานวิจัยว่าด้วยผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากโครงการเขื่อนในแม่น้ำโขงตอนล่างบอกว่า องค์ความรู้เกี่ยวกับแม่น้ำโขงในปัจจุบันยังไม่เพียงพอต่อการตัดสินใจกระทำการโครงการขนาดใหญ่ใดๆ ต้องศึกษาเพิ่มเติมอีกสิบปี แต่สำหรับคนในท้องถิ่นลุ่มน้ำโขงแล้ว ผีเงือกคือความเชื่อที่เป็นกุศโลบายให้เด็กๆ รู้จักระแวดระวังยามลงเล่นน้ำและรู้จักวังน้ำที่มีผีเงือกอยู่ รวมทั้งเรื่องเล่าถึงชื่อนามต่างๆ ของระบบนิเวศต่างๆ เช่น เกาะ แก่ง หนอง หลง คก ต่างก็มีชื่อเฉพาะและเรื่องเล่าเป็นของตน

                                เย็นนี้ พวกเรากินแกงคั่วไก่ที่เตรียมมา กับต้มปลา ลาบปลาที่ตกมาได้ ส่วนเด็กชายน้ำของกินต้มปลากับข้าวได้เพียงอย่างเดียว เรานั่งสนทนารอบกองไฟกันไป บางนั่งล้อมลง บ้างเอนหลังพิงก้อนหินในซอกหลืบของหินที่พอดีตัว กระทั่งเสียงกรนตามมาจึงเริ่มย้ายวงเข้าไปในเต็นฑ์ใหญ่เปิดโล่ง ส่วนพ่อของเด็กชายน้ำของไปตกเบ็ดอยู่ไม่ไกลจากที่ตั้งพักของเราไม่ไกลนัก ดาวเต็มท้องฟ้า เสียงดังจากผู้คนในหมู่บ้านน้ำยอนได้เงียบลงไปแล้ว มีเพียงไฟกระพริบของเสาถ่ายทอดสัญญาณโทรศัพท์วาบแดงแล้วดับสลับกันราวกับดวงไฟผี

                                อากาศร้อนอบอ้าว เด็กชายน้ำของยังไม่เข้านอนในเต็นฑ์ที่พ่อเตรียมไว้ให้ ต้องรอพ่อพาเข้านอน เลยมาเดินเล่นรอบวงสนทนาของผู้ใหญ่ที่ต่างแลกเปลี่ยนความเป็นไปของชีวิตแต่ละคน เดี๋ยวนี้เราไม่ได้พูดกันถึงเรื่องการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบจากโครงการขนาดใหญ่ในแม่น้ำโขงมากนักแล้ว ทว่าเราต่างพูดกันถึงวิธีการต่อสู้เพื่อให้ดำรงชีวิตชาวประมง ชาวเรือ หรือชีวิตครอบครัวที่ดีขึ้นได้อย่างไร หลายคนเห็นว่า พวกเราต้องเปิดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมในเขตนี้ให้มากยิ่งขึ้น หนึ่งเพื่อการเผยแพร่รณรงค์การรักษาแม่น้ำโขงไปในตัว สองเพื่อชดเชยรายได้ที่หายไปจากที่จับปลาได้น้อยลง

                                หลังเที่ยงคืนอากาศเย็นสบาย พวกเราหลายคนนอนตากลมชมดาวใต้เต็นฑ์รวมที่ยกสูงและโปร่งใสกันเพียงน้ำค้าง ไม่นานนักฝนก็โปรยลงมา ต่างคนต่างลุกขึ้นเข้าจับจองเต็นฑ์นอนที่กันฝนได้ดี อากาศในเต็นฑ์นอนร้อนอบกว่าเดิม ข้างนอกฝนตกได้ไม่นาน อากาศจึงผ่อนร้อนเป็นเย็นลงเมื่อใกล้ฟ้ารุ่ง

                                ยามเช้าของหน้าร้อนริมหาดแม่น้ำโขงอากาศเย็นสบายเป็นใจให้บางคนอยากนอนต่อ บางคนลุกขึ้นมาก่อไฟ ชงกาแฟ บ้างออกไปดูเบ็ดที่ปักไว้ และบางคนออกเรือไปหาอาหารการกินมื้อเช้าที่บ้านดอนที่ เมื่อได้รับประทานอาหารเช้าเรียบร้อย พวกเราจึงเอาข่ายและแหออกไปหาปลาในหนองหลงใกล้ๆ ริมฝั่งแม่น้ำโขง เด็กชายน้ำของเดินตามผู้ใหญ่ไปจนถึงเขตโคลนเลนแล้ววิ่งเล่นบนผืนโคลนจนเห็นรอยเท้าลึกเล็กลงในดิน หลายๆ รอบเข้าจึงเป็นทางวิ่งเล่นในโคลนที่ยากขึ้น จึงเลิกเล่นโคลน ลงเล่นน้ำ

                               เรากลับมาอาบน้ำที่หาดทรายใกล้ผาฟ้า สรุปว่า เช้านี้เราได้ปลาตัวเล็กเพียงตัวเดียว จึงออกล่องเรือลงใต้ เดินทางกลับบ้าน ความลับของแม่น้ำโขง สำหรับเที่ยวนี้ไม่มีอะไรมากไปกว่า ปลาลดจำนวนลงนั้นเป็นเรื่องจริงและยังมีความลับที่เกี่ยวกับหมู่ปลา สัตว์น้ำ และระบบนิเวศซึ่งสัมพันธ์กับคนลุ่มน้ำโขง อีกมากมายที่พวกเรายังไม่รู้? หรือคุณคิดว่าจะรู้ความลับนั้นได้เพียงแค่เดินทางมาสัมผัสแม่น้ำโขงเพียงครั้งสองครั้งหรืออย่างไร? คุณคิดเข้าข้างตนเองมากเกินไปแล้ว...

โดย ซวา มาลี


ความคิดเห็นของท่านจะส่งไปถึงผู้ดูแลระบบและบรรณาธิการแม่โขงโพสต ์ ซึ่งจะไม่แสดงขึ้นในหน้าเว็บไซต์นะครับ
สำหรับความคิดเห็นของท่าน ที่ต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมทางทีมงานจะส่งข้อมูลให้ทางอีเมล์ครับ ขอบคุณครับ

ร่วมแสดงความคิดเห็น
ข้อความ  :  *
โดย  :  *
อีเมล์  :
  SPHWPI  * กรุณาใส่ตัวอักษรให้เหมือนข้างหน้า
 

ปิดหน้านี้